|
 |
B1 Vitamini
Thiamin olarak da adlandırılan B1 vitamini merkezi sinir sistemi sağlığını
korumakta önemli bir rol oynar. Yeterli B1 düzeyleri zihinsel fonksiyonun
korunmasında bize yardımcı olur. B1 düzeylerinde ki yetersizlik ise gözlerde
güçsüzlük, zihin bulanıklığı ve fiziksel koordinasyonda bozukluğa sebep
olur.
B1 vitamini kan hücrelerinin oluşumu ve sağlıklı bir dolaşım sistemi için
gerekli olan hidroklorik asit in üretiminde rol oynar. Ayrıca
karbonhidratlardan enerji üretiminde, kalp ve sindirim sistemi kaslarının
tonusunun korunmasında anahtar rolü vardır.
Diğer B vitaminleri gibi B1 vitamini de suda eriyen vitaminler sınıfındandır
ve vücutta depolanmaz. Bu sebeple her gün yeterli miktarda B1 vitamini
alınması gerekmektedir.Diğer B vitamini kompleksleri ile birlikte
alındığında tek başına yapacağı etkiden daha fazla etki oluşturur.
B1 Vitamini Eksikliğinde Görülen Belirtiler:
 |
İştah azalması |
 |
Sindirim bozukluğu |
 |
Kabızlık |
 |
Yorgunluk |
 |
Baş ağrısı |
 |
Sinir ve dolaşım sistemi hastalıkları |
 |
Kas krampları |
 |
Ödem |
B1 vitaminin uzun süre eksikliklerinde Beriberi adı
verilen ve merkezi sinir sistemini yıkıcı ve bazen ölümcül olabilecek bir
hastalık oluşabilir. Beriberi'ye beslenme düzeyleri yeterli olan ülkelerde
pek rastlanmaz. Ancak alkol B1 i yıkıma uğrattığından uzun süreli alkolizm
vakalarında bu hastalığa rastlanabilmektedir. B1 düzeylerini ağızdan alınan
antibiotikler, sulfa grubu ilaçlar, antiasitler ve doğum kontrol hapları da
etkileyebilir. Ayrıca karbonhidratı yüksek diyetle beslenen kişiler de B1
ihtiyacı artabilmektedir.
B1 vitamini açısından zengin besinler: Kuru fasulye, yumurta, bira mayası,
bütün hububatlar, kahverengi pirinç ve deniz ürünleridir. Süt ve süt
ürünleri, sebze ve meyveler B1 açısından çok zengin kaynaklar olmasalar da
yüksek miktarlarda tüketildiklerinde yeterli B1 vitamini girişini
sağlayabilirler.
Besinler haricinde alınan ek vitamin preperatlarında B1 genellikle B2, B3,
B6, pantetonik asid ve folik asit ile birlikte bulunur.
Günlük B1 Vitamini Gereksinimi: 1,5 mg dır.
B2 Vitamini
Riboflavin olarak da adlandırılan B2 vitamini enerji üretimi, enzim
fonksiyonu, normal yağ asidi ve aminoasit sentezi için önem taşımaktadır..
Serbest radikallerin toplayıcısı olan glutathion un üretimi için gereklidir.
Riboflavin suda eriyen bir vitamindir ve vücutta depolanmaz. Karaciğer,
böbrek ve kalpde sadece birkaç dakika kalır. Bu sebeple dışarıdan alınması
gerekmektedir.
Ağır Riboflavin eksikliğine nadir olarak rastlanır. Alkoliklerde
görülebilir. Ancak çok ağır olmasa da tehlikeli düzeyde Riboflavin eksikliği
yaşlıların yaklaşık yüzde 33 ünde görülebilmektedir.
Riboflavin hücre enerji üretimini arttırdığı için migren tipi baş
ağrılarının önlenmesinde etkili olabilmektedir. ( Migrenin kan damarlarında
üretilen enerjinin azalmasıyla oluştuğuna inanılmaktadır. 1994 de yapılan
bir çalışmada yüksek dozlardaki riboflavinin baş ağrılarının tedavisinde
etkili olduğu
gösterilmiştir.)
Riboflavin ışığa karşı oldukça hassastır. Açık yeşil sebze ve meyvelerde
bulunan bu vitamin özelliğini çok çabuk kaybeder. Boş mideye alındığında
sadece % 15 i emilebilir. Fazla miktarda alınan Riboflavin idrar ile atılır
ve idrarı hafif bir sarı yaşil renge boyar.
Vitamin B2 kaynakları:
 |
Badem |
 |
Bira Mayası |
 |
Peynir |
 |
Tavuk |
 |
Sığır eti, böbrek |
 |
Buğday |
FAYDALARI:
Kanıtlanmış Faydaları:
Besinlerden enerjinin serbest bırakılmasında rol oynar.A vitamini ile
birlikte kullanıldığında solunum, sindirim, dolaşım ve boşaltım sisteminin
mukozasının sağlıklı olmasını sağlar. Sinir sistemi, deri ve gözleri korur.
Normal büyüme ve gelişmeye yardımcı olur. Enfeksiyon, alkolizm, yanık, mide
ve karaciğer hastalıkları tedavisine yardımcı olur.Antioksidan aktivitesinde
gerekli olan Glutation un rejenerasyonunda gereklidir. Migren, katarakt,
orak hücreli anemi tedavisinde kullanılır.
Vücut dokularının nefes alması için gerekli flavin mononucleotide ve flavin
adenine dinucleotide adlı iki koenzimin bir parçası gibi davranır. Vitamin
ve
minerallerdeki piridoxin i harekete geçirir.
Kanıtlanmamış faydaları:
Çeşitli göz hastalıklarını, deri hastalıklarını tedavi ederler.Kansere karşı
önleyici olduğu iddia edilmektedir. Vücudun normal gelişimini arttırırlar.
Kısırlıkta faydalı olduğu sanılmaktadır. Stresi engellerler. Görme duyusunu
güçlendirir.
Kimler kullanmalıdır:
Yetersiz kalorili diyet alanlar, beslenme bozukluğu olanlar veya kalori
ihtiyacı artmış kişiler.
Gebe veya emziren kadınlar.
Alkol veya diğer madde bağımlıları.
Kronik hastalığı olanlar, uzun süreli stres altında olanlar, yakın geçmişte
operasyon geçirmiş kişiler.
Sporcular ve beden işçileri.
Sindirim sisteminin bir bölümü operasyonla alınmış olanlar.
Ağır yanık veya yaralanması olan hastalar.
Doğum kontrol hapı veya östrojen kullananlar.
Yararlı bilgiler:
B2 vitamini idrarı koyu sarı renge boyayabilir.
İşlenmiş yiyeceklerde B2 vitamini miktarları azalır.
Soda ile birlikte pişirme yiyeceklerdeki B2 vitaminini ortadan kaldırır.
EKSİKLİK BELİRTİLERİ:
 |
Ağız kenarlarında çatlaklar, dil ve dudaklarda
iltihaplanmalar. |
 |
Işığa duyarlı gözler. |
 |
Ciltte kaşıntı. |
 |
Sersemlik, uykusuzluk. |
 |
Öğrenme güçlüğü. |
 |
Gözlerde yanma ve kaşıntı.Kornea hasarı. |
Kanıtlanmamış Belirtiler:
 |
Hafif Anemi. |
 |
Hafif uyuşukluk hali. |
 |
Akne. |
 |
Migren tipi başağrıları. |
 |
Kas spazmları. |
Riboflavin eksikliği ile özofagus kanserleri arasında bir
ilişki olduğu öne sürülmektedir.
Günlük Tavsiye Edilen Dozlar:
| ÇOCUKLAR |
ERKEKLER |
KADINLAR |
| 0-6 Ay |
0.4mg |
11-14 Yaş |
1.5mg |
11-50 Yaş |
1.3mg |
| 6-12 Ay |
0.5mg |
15-18 Yaş |
1.8mg |
51+ Yaş |
1.2mg |
| 1-3 Yaş |
0.8mg |
19-50 Yaş |
1.7mg |
Hamileler |
1.6mg |
| 4-6 Yaş |
1.1mg |
51+ Yaş |
1.4mg |
Emzirenlerde
(ilk 6 Ay) |
1.8mg |
| 7-10 Yaş |
1.2mg |
Emzirenlerde
(ikinci 6 Ay) |
1.7 mg |
Herhangi bir B vitaminine karşı allerjik kişilerde,
kronik böbrek hastalıklarında kullanılmamalıdır.
Gebeler ve emzirenler doktorlarının tavsiye ettiği şekilde kullanmalıdır.
B-2 Fazlalığı:
İdrar renginde koyulaşma.
Bulantı, kusma.
Etkileşim:
Trisiklik antidepressanlar, fenotiazinler, probenesid B-2 nin etkisini
azaltırlar.
B3 Vitamini
Niasin, Niasinamid veya Nikotin Amid olarak ta adlandırılan B3 vitamini
sindirim için gerekli olan hidroklorik asit üretimi için olduğu gibi ,
protein, yağlar ve karbonhidrat metabolizması için de tüm insanlar
tarafından gereksinim duyulan zorunlu bir besindir.
B3 vitamini kan dolaşımını düzenler, sağlıklı bir deri sağlar ve santral
sinir sisteminin çalışmasına yardımcı olur. Beyin ve hafızanın ileri
fonksiyonlarını denetlemesinden dolayı şizofreni ve diğer zihinsel
hastalıklarda tedavi edici rol oynar. Son olarak yeterli B3 düzeyleri
insülin ile estrojen, progesteron ve testesteron gibi cinsiyet hormonlarının
sentezi için hayati rol oynamaktadır.
B3 vitamini eksikliğinde Pellegra adı verilen ve sinir sisteminde fonksiyon
bozukluğu, mide barsak sistemi bozukluğu, ishal, zihin bulanıklığı,
depresyon, ve ağır dermatit ve çeşitli cilt lezyonları ile karakterize bir
hastalık
oluşur. Son zamanlarda kan kolesterolunu ve trigliseritini yan etki olmadan
emniyetle düşürebildiği için doktorlar tarafından bu amaçla sıklıkla
kullanılmaktadır. Ancak B3 vitamininin kullanımında doz ayarlaması mutlaka
doktor tarafından yapılmalıdır.
Yüksek miktarlarda alınan B3 vitamini doğal bir allerjik reaksiyon olan
ciltte kızarmalara neden olabilir. Bu kızarmalar yanma, kaşıntı ve ağrı ile
beraber olabilir. Genellikle yüz, kollar ve göğüse yayılır.Genellikle
zararsızdır ve 20 dakika ile bir saat arasında kendiliğinden geçer.Bir
bardak su içilmeside yardımcı olacaktır.
Gebelikte B3 vitamini dikkatle kullanılmalıdır. Yüksek dozlarda saf
nikotinik asit mide ülserleri, gut, glokom diabet ve karaciğer
hastalıklarında sağlık problemlerini arttırabilirler. Günde 1.000 mg ın
üzerindeki dozlar için doktora tekrar danışmak gereklidir.
B3 vitamini içeren doğal yiyecekler sığır eti, brokoli, karnabahar, havuç,
peynir, mısır unu, yumurta,balık, süt, patates ve domatestir.
B5 Vitamini
Pantotenik Asit olarak ta adlandırılan B5 vitamini hem hayvansal hem de
bitkisel kaynaklarda bulunabildiğinden dolayı yunanca "heryer" anlamına
gelen "pantos" sözcüğünden kökenini almıştır. Vücutta depolanmayan ve suda
eriyen bir vitamindir.
Pantotenik asit karbonhidratlar, yağlar ve proteinlerin enerjiye
çevrilmesinde bir katalizör olarak hayati rol oynayan Koenzim A nın
üretiminde zorunlu bir parçadır. Asetilkolin gibi sinir iletimini sağlayan
maddelerin üretimine katılır. Çeşitli böbrek üstü bezi hormonları,
steroidler ve kortizonun oluşumunda hayati rol oynadığı için antistres
vitamini olarak da tanımlanır. Depresyonla savaşmakta olan faydasının yanı
sıra mide barsak sisteminin normal çalışmasına yardımcı olur; kolesterol, D
vitamini, kırmızı kan hücreleri ve antikorların üretimi için gereklidir.
Kanıtlanmış Yararları:
 |
Normal büyüme ve gelişmeyi destekler. |
 |
Yiyeceklerin enerjiye dönüştürülmesine yardım eder. |
 |
Birçok vücut materyalinin sentezine yardımcı olur. |
 |
Böbrek üstü bezinin fonksiyonunu destekler, |
 |
Enerji metabolizmasında gereklidir. |
Kanıtlanmamış Yararları:
 |
Yara iyileşmesini uyarır. |
 |
Stresi yatıştırır.Depresyon tedavisinde yararlıdır. |
 |
Alerjilerin tedavisinde yararlıdır. |
 |
Alkolizm, karaciğer sirozu tedavisinde yararlıdır. |
 |
Kabızlık tedavisinde yararlıdır. |
 |
Yorgunluğun giderilmesinde yararlıdır. |
 |
Mide ülserlerinde yararlıdır. |
 |
Osteoartrit, Romatoid artrit tedavisinde yararlıdır.
|
B5 vitamini açısından zengin besinler:
Dana eti, karaciğer, balık, tavuk, yumurta, peynir, fasülye, tüm tahıllar,
hububatlar, karnabahar, bezelye, avakado, patates, mısır, kuru yemişler de
bolca bulunur.
B5 Vitamini eksikliği:
Direkt olarak B5 vitamini eksikliğine bağlı insanlarda oluşan hiçbir
hastalık belirtilmemiştir. Bunun sebebi her türlü besinde bolca
bulunmasıdır.
Ancak B5 vitamini eksikliğine bağlı bazı belirtilerin oluşabileceği
kanıtlanmasa da varsayılmaktadır. Bunlar:
 |
Sinir harabiyetleri |
 |
Solunum problemleri |
 |
Cilt problemleri |
 |
Artrit |
 |
Alerji |
 |
Doğumsal bozukluklar |
 |
Zihinsel yorgunluk |
 |
Baş ağrısı |
 |
Uyku bozukluğu |
 |
Kas spazmları, kramplar |
Alınması gereken miktar:
Günlük alınması gereken sabit miktar:10-1000 mg dır.
Alınması gereken en az günlük miktarlar:
0-6 aylık 2mg/gün
6 ay-3 yaş 3mg/gün
4-6 yaş 3-4mg/gün
7-9 yaş 4-5mg/gün
10yaş ve üstü 4-7mg/gün dür.
Hamilelik ve emzirmede gereksinim 1/3 oranında artabilir.
Genellikle bu miktarlar günlük besinlerle fazlası ile karşılanır.
Günlük 10-20 gr gibi çok yüksek dozlarda alınması ile ishal ve su kaybı
oluşabilir.
B6 Vitamini
Pyridoxine olarak ta adlandırılan B6 vücutta depolanmayan ve suda eriyen bir
vitamindir. Diyetle veya ek vitamin olarak mutlaka alınmalıdır.
Vücutta diğer birçok vitaminden daha fazla hayati fonksiyonları destekleyici
rol oynar. Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında yer alır.
Hormonlar, kırmızı kan hücreleri, sinir hücreleri, enzimler ve
prostoglandinlerin oluşumunda rol oynarlar. Ayrıca B6 vitamini iştahımızı,
ağrıya karşı duyarlılığımızı, uyku düzenimizi, ruh durumumuzu etkileyen
serotonin adlı maddenin yapımında da etkili olmaktadır.B6 vitamini
eksikliğinde ani uykusuzluk ve santral sinir sisteminin çalışmasında
bozukluklar oluşmaktadır.
B6 vitamini bağışıklık sistemini güçlendirir, kolesterol birikimine engel
olarak kalbi korur, böbrek taşı oluşumunu engeller. karpal tunel sendromu,
adet öncesi gerginlik sendromu, artritler, allerjiler , geceleri oluşan
bacak kramplarının tedavisinde de kullanılır.
Vitamin B6 eksikliği belirtileri:
Depresyon, kusma, anemi (kansızlık), böbrek taşları, dermatitler, uyuşukluk,
bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı olarak sık hastalanma gibi
beleirtileri olabilir. Yeni doğanlarda B& vitamini eksikliğine bağlı olarak
aşırı sinirlilik, huysuzluk; bazende kasılma nöbetleri görülebilir.
Ek vitamin B6 bulantı, sabah kusmaları ve depresyon tedavisinde
kullanılabilir.
Başlıca Vitamin B6 kaynakları arasında muz, avakado, tavuk eti, patates,
ıspanak, bezelye, bira mayası, havuç, yumurta, balık ve bütün hububatlar
gelmektedir.
Önerilen günlük doz 2 mg dır.
Vitamin B6 zehirlenme yapabilen ender vitaminlerdendir. Günlük 500 mg a
kadar güvenli olabilir ancak günlük 2 gr lık dozla sinir sisteminde geriye
dönüşü olmayan bozukluklar ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca beyinde L-Dopa nın
etkisini azaltabildiğinden L-Dopa tedavisi gören parkinson hastalarında
kullanılmamalıdır.
B12 Vitamini
Kobalamin olarak ta adlandırılan B12 suda eriyen bir vitamindir. Diğer suda
eriyen vitaminlerden farklı olarak vücut dokularında depolanabilir. Bu
yüzden eksiklik belirtilerinin ortaya çıkması yıllar alabilir.
Vitamin B12 hayvansal gıdalarda bulunur.Karbonhidratlar, protein ve yağların
işleme tabi tutulması için gereklidir. Özellikle sinir hücrelerinin büyümesi
ve tüm hücrelerin tamirinde önemli rol oynamaktadır.Protein oluşumunda
aminoasitlerin işlevinde rol oynamaktadır. Folic asit ile bileşimi sinir
hücrelerinin kılıflarının korunabilmesi ve DNA sentezi için gereklidir;
sinir iletilerini kolaylaştırır.
B12 vitamini ince barsaklarda emilir. Diyetle yetersiz alınım, bazı
hastalıklar sebebi ile ince barsaklardan yetersiz emilim B12 vitamin
eksikliğini oluşturur.
Hafif derecede B12 eksikliği çok sık görülür. Uyuşukluk, unutkanlık,
sabahları yataktan yorgun kalkma gibi belirtiler verir.
Ağır vitamin B12 eksikliğinde ise sinir fonksiyonlarının bozulduğu kronik
hastalıklar ortaya çıkmaktadır. alıcı sinir harabiyetine yol açabilir.
Yaş ilerledikçe vitamin B12 eksikliğinin görülme sıklığı artmaktadır.
Araştırmalar 65 yaşın üstündeki kişilerin yaklaşık % 40 ında vitamin B12
eksikliği olduğunu göstermektedir. Bu yaşlarda görülen bazı zihinsel
bozukluklar ve depresyonun bu nedenle oluşabileceği düşünülmektedir.
Alzheimer hastalığına benzer belirtiler verebilir ve eksiklik uzun yıllar
sürerse zihinsel bozulma geriye dönüşümsüz hale gelebilir.
Asetilkolin üretimini arttırdığı ve beyinde sinir iletimini düzenlediği için
Alzheimer hastalığında koruyucu rolü olabileceği düşünülmektedir.
Folik asit ile birlikte doğum defektlerini önlemekte önemli rol oynar. Yine
folik asit ve B6 vitamini ile birlikte kalp hastalıklarını ve damar
tıkanıklığını önleyici rol oynamaktadır.
Çocuklarda görülen astımların, depresyonun, şeker hastalığına bağlı
nöropatilerin, düşük sperm sayısı ve spermlerdeki hareket yetersizliğinin
tedavisinde de B12 vitamini kullanılmaktadır.
HIV pozitif kişilerin % 35 inde vitamin B12 eksikliği olduğu bulunmuştur.
Yararı tam olarak kanıtlanamasa da AİDS tedavisinde vitamin B12
eklenmektedir.
Vitamin B12 Kaynakları:
Dana eti, dana karaciğeri,böbrek,süt ve süt ürünleri, peynir, yumurta,
midye, dil balığı, ringa balığı, uskumru, sardalya B12 vitamini içeren
yiyeceklerdir. Sebzelerde ise B12 vitamini bulunmaz.
Vitamin B12 nin kanıtlanmış yararları:
 |
Normal büyüme gelişmede olumlu rol oynar. |
 |
Sinir hasarlarında tedavi edici rol oynar. |
 |
Pernisiyöz anemi tedavisinde kullanılır. |
 |
Mide barsak sisteminin bir kısmı cerrahi olarak
çıkartılmış hastalarda oluşabilecek B12 vitamin eksikliğine bağlı
belirtileri önler. |
 |
Vejeteryanlarda ve birtakım emilim bozukluğu olan
hastalarda oluşabilecek B12 vitamin eksikliğine bağlı belirtileri önler.
|
 |
Bağışıklık sistemini ve sinir sistemini güçlendirir.
|
Vitamin B12 nin kanıtlanmamış ancak olası yararları:
 |
Akıl ve sinir hastalıklarında faydalı olabilir. |
 |
Mikrobik hastalıklara karşı direnci arttırır. |
 |
İştahı arttırır. |
 |
Ortalamanın altındaki boy uzunluklarında yararlıdır.
|
 |
Öğrenme ve bellek kapasitesini geliştirir. |
 |
Enerjiyi arttırır. |
A Vitamini
A Vitamini yağda eriyen vitaminlerdendir.Balıkyağında, karaciğerde, tereyağı
ve kremada, peynirde, yumurta sarısında bulunur.Sonradan A vitamini (retinol)
ne dönüşecek olan Beta Karoten ve diğer karotenoidler ise yeşil yapraklı ve
sarı sebzelerde ve tahıllarda bulunur.A vitamini karaciğerde depolanır.
Isıya karşı sabit ve pişirilmeye dayanıklıdır.Yüksek miktarlarda alınması
toksik reaksiyonlara (zehirlenme) neden olabilir. Vitamin A miktarı Retinol
Equivalant ile ölçülür.
Vücuttaki Fonksiyonları
 |
Sağlıklı deri ve saçlar için gereklidir. |
 |
Diş, dişeti, ve kemik gelişiminde önemli rol oynar |
 |
Normal iyi görme de ve gece görme de etkilidir. |
 |
Bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. |
 |
Akciğer, mide, üriner sistem ve diğer organların koruyucu
epitelinin düzeninde rol oynar. |
Eksiklik Belirtileri
 |
Gece körlüğü |
 |
Xerophthalmia ( korneanın anormal kuruması ve
kalınlaşması = göz kuruluğu) |
 |
Bağışıklık sisteminin zayıflaması, enfeksiyonlara
elverişli hale gelme |
 |
Akne (sivilce) oluşumunda artış |
 |
Yorgunluk |
 |
Diş, diseti ve kemiklerde deformiteler |
 |
Aşırılık ve Zehirlenme Belirtileri |
 |
Karaciğer bozuklukları |
 |
Mide bulantısı ve kusma |
 |
Saç dökülmesi (saçlar çabuk kopar) |
 |
Baş ağrısı |
 |
Eklem ağrıları |
 |
Dudak çatlamaları |
 |
Saç kuruluğu |
 |
İştah kaybı |
Beta Karoten Aşırılığı ve Zehirlenme Belirtileri
Avuçlarda ve ayak tabanlarında ciltte sarı-kavuniçi renk değişikliği.
Çocuklarda zehirlenme 300000 Retinol Equivalant A vitamini alımıyla oluşur.
Yetişkinler de ise genellikle günde 100000 Retinol Equivalant A vitamininin
aylar boyu alınması ile oluşur.
Yetişkin Erkeklerde Vitamin A gereksinimi 1000 Retinol Equivalant Yetişkin
Kadınlarda Vitamin A gereksinimi 800 Retinol Equivalantdır.
| Yiyecek |
Miktar |
Retinol Equivalant |
| Vitamin A için |
| Karaciğer (Dana) |
6 gr |
9124 |
| Balıkyağı |
1 servis kaşığı |
4080 |
| Yumurta sarısı |
1 büyük |
97 |
| Chedar Peynir |
2 gr |
86 |
| Süt |
1 fincan |
76 |
| Kaymak-krema |
1 servis kaşığı |
63 |
| Beta Karoten için |
| Patates |
1 orta boy |
2487 |
| Havuç |
1 orta boy |
2025 |
| Brokoli |
1 fincan |
136 |
| Kayısı |
1 tane |
92 |
D Vitamini
D Vitamini yağda eriyen vitaminlerdendir. Daha çok iki şekilde
bulunur.Bunlardan aktif ergosterol, kalsiferol ve D2 vitamini gibi adlarla
da bilinen ergokalsiferol ışınlanmış mayalarda bulunur.Aktif 7-dehidrokolesterol
ve D3 vitamini gibi adlarla da anılan kolesalsiferol ise insan derisinde
güneş ışığı ile temas sonucu meydana gelir ve daha çok balık yağında ve
yumurta sarısında bulunur. Isıya karşı sabit ve pişirilmeye
dayanıklıdır.Yüksek miktarlarda alınması toksik reaksiyonlara (zehirlenme)
neden olabilir.
Vücuttaki Fonksiyonları
 |
İnce barsaklardan kalsiyum ve fosforun emilimini
düzenleyerek kemik büyümesi, sertleşmesi ve tamiri üzerinde etkili olur.
|
 |
Raşitizmi önler |
 |
Böbrek hastalıklarında düşük kan kalsiyumu seviyesini
düzenler. |
 |
Postoperatif kas kasılmalarını önler. |
 |
Kalsiyumla birlikte kemik gelişimini kontrol eder. |
 |
Bebekler ve çocuklarda kemik ve dişlerin normal gelişme
ve büyümesini sağlar. |
Henüz kanıtlanmamış olası etkileri:
Artrit, yaşlanma belirtileri ,sivilce,alkolizm, kistik fibrozis uçuk ve
herpes zoster tedavisi, kolon kanserinin önlenmesi.
Vitamin D alınımına dikkat edilmesi gereken durumlar:
 |
Güneş ışığı bakımından yetersiz bölgelerde yaşayan
çocuklar. |
 |
Yetersiz gıda alan ve fazla kalori yakan kişiler |
 |
55 yaşın üzerindekiler, özellikle menapoz sonrası
kadınlar. |
 |
Emziren ve hamile kadınlar. |
 |
Alkol veya uyuşturucu kullananlar. |
 |
Kronik hastalığı olanlar, uzun süredir stress altında
olanlar, yakın geçmişte ameliyat geçirmiş olanlar. |
 |
Mide-barsak kanalının bir kısmı ameliyat ile alınmış
olanlar. |
 |
Ağır yaralanma ve yanığı olan kişiler. |
Eksiklik Belirtileri
Raşitizm:(Çocuklarda D vitamini eksikliği ile oluşan hastalık)Çarpık
bacaklar, kemik veya eklem yerlerinde deformasyonlar, diş gelişiminde
gerilik, kaslarda zayıflık, yorgunluk, bitkinlik.
Osteomalazi (yetişkinlerde D vitamini eksikliği ile oluşan hastalık) kaburga
kemiklerinde,omurganın alt kısmında, leğen kemiğinde, bacaklarda ağrı, kas
zayıflığı ve spazmları, çabuk kırılan kemikler.
Aşırılık ve Zehirlenme Belirtileri
 |
Yüksek kan basıncı |
 |
Mide bulantısı ve kusma |
 |
Düzensiz kalp atışı |
 |
Karın ağrısı |
 |
İştah kaybı |
 |
Zihinsel ve fiziksel gelişme geriliği |
 |
Damar sertliğine eğilim |
 |
Böbrek hasarları |
Günlük Vitamin D ihtiyacı:
| Çocuklar |
Erkek |
Kadın |
|
0-6 ay: 7,5 mcg |
11-18 yaş: 10 mcg |
11-18 yaş: 10 mcg |
|
6-12 ay: 10 mcg |
19-24 yaş: 10 mcg |
19-24 yaş: 10 mcg |
|
1-10 yaş: 10 mcg |
25 yaş üstü:5 mcg |
25 yaş üstü:5 mcg |
|
Hamileler: 10 mcg |
|
Emzirenler: 10 mcg |
E Vitamini
E Vitamini yağda eriyen vitaminlerdendir.Alfa,beta,gama ve delta
tokoferolleri içerir. Bitkisel yağlar ve buğday tanesi en iyi kaynağıdır.
Isıya karşı sabit ve pişirilmeye dayanıklıdır.
Vücuttaki Fonksiyonları
En iyi Antioksidandır.Hücre zarı ve taşıyıcı moleküllerin lipid kısmını
stabilize ederek hücreyi serbest radikaller, ağır metaller, zehirli
bileşikler, ilaç ve radyasyonun zararlı etkilerinden korur.
İmmun sistemin aktivitesi için gereklidir.Timus bezini ve alyuvarları korur.Virütik
hastalıklara karşı bağışıklık sistemini geliştirir.
Göz sağlığı için hayati önem taşır.Retina gelişimi için gereklidir.Serbest
radikallerin katarakt yapıcı etkilerini önler.
Yaşlanmaya karşı koruyucudur.Serbest radikallerin dokular, deri ve kan
damarlarında oluşturduğu dejenaratif etkiyi önler.Yaşlanmayla ortaya çıkan
hafıza kayıplarını da önleyici etkisi vardır.
Eksiklik Belirtileri
Çocuklarda hemolitik anemi ve göz bozuklukları
Yetişkinlerde Dengesiz yürüme, konsantrasyon bozukluğu, düşük tiroid hormonu
seviyesi, sinir harabiyeti, uyuşukluk, anemi, bağışıklık sisteminde
zayıflama.
E vitamini eksikliğinde kalp hastalıkları ve kanser riski artmıştır.
K Vitamini
K Vitamini yağda eriyen vitaminlerdendir.Kan pıhtılaşmasında önemli rol
oynar. Lahana, karnıbahar, ıspanak ve diğer yeşil sebzelerde, soya fasülyesi
ve tahıllarda bulunur.Genellikle vücutta barsak bakterileri tarafından
sentez edilir.
Vücuttaki Fonksiyonları
Kan pıhtılaşmasını sağlar.
Bazı çalışmalar özellikle yaşlılarda kemkleri güçlendirdiğini
göstermektedir.
Pıhtılaşmada ve kemik yapımında kalsiyum'a yardımcıdır.
Eksiklik Belirtileri
Kontrolsuz kanamalara neden olan K vitamini eksikliği malabsorbsiyon
hastaları hariç ender görülür.Doğumdan sonraki ilk 3-5 gün içerisinde barsak
florası henüz tam gelişmemiş olduğundan K vitamini eksikliği vardır.
Günlük Vitamin K ihtiyacı:
Genellikle sebzelerle alınan günlük 60-85 mg. herhangi bir eklemeye gerek
kalmadan yeterli olmaktadır. |
|