En basit anlatımla koryoamnionit bebeğin içinde bulunduğu sıvının, sıvıyı
içinde barındıran gebelik kesesinin ve anne adayıyla bebek arasında bulunan
koryon tabakasının enfeksiyonudur.
Neden olur?
Amnios sıvısı normal şartlarda dış ortama kapalı olan steril (enfeksiyon
etkeni içermeyen) bir sıvıdır. Sıvının sterilliğinin önemi çok büyüktür zira
besleyici özellikleri nedeniyle amnios sıvısı bakteriler ve diğer
mikroorganizmalar için oldukça verimli bir kaynaktır (amnios sıvısı
aminoasit (proteinlerin yapıtaşı) ve glikoz içeriği oldukça yüksek bir
sıvıdır). Çeşitli yollarla sıvının içine giren enfeksiyon etkenleri hızlı
bir şekilde çoğalarak, tüm savunma engellerini aşıp ciddi enfeksiyonlara
neden olurlar.
Erken membran rüptürü (su kesesinin erken açılması) adı verilen olgularda
alt genital sistemde (serviks ve vajina) normalde zarar vermeden yaşayan
bakteriler hızla yukarıya çıkıp çoğalmaya başlayabilirler. Bu yüzden su
kesesinin açıldığı durumlarda bebek olgunsa doğumun kısa zamanda
gerçekleşmesi sağlanır. Bebeğin preterm (prematüre) olması durumunda ise
özel bazı bakım koşulları yerine getirilerek bebeğin büyümesi ve
olgunlaşması için beklenebilir. Bu durumlarda anne adayı ve/veya bebekte
enfeksiyon geliştiğine dair en ufak bir bulguda doğum gerçekleştirilerek
enfeksiyon etkeni ortadan kaldırılır.
Koryoamnionit yapan diğer etkenler anne adayına uygulanan amniosentez,
kordosentez, koryon villüs biopsisi gibi invaziv tanı girişimleri, ya da
intrauterin transfuzyon (bebeğe uterus içindeyken kan nakli yapılması) gibi
invaziv tedavi girişimleri olabilir.
Erken doğum tehdidi olgularının da önemli bir kısmında klinik muayenede
saptanamayan koryoamnionit olduğuna dair kuvvetli bilimsel veriler vardır.
Muhtemelen subklinik (belirti vermeden) seyreden bu koryoamnionitte
enfeksiyon etkenlerinden ve genital sistemden salgılanan bazı maddeler
nedeniyle uterus kontraksiyonları ve doğum eylemi başlamaktadır. Bu yüzden
özellikle ilerlemiş erken doğum tehdidi olgularında eylemi durdurucu tedavi
yapmadan önce anne adayının enfeksiyon açısından ele alınması çok önemlidir.
Nasıl belirti verir?
Koryoamnionit hem anne adayı hem de bebek için oldukça tehlikeli durumlar
oluşturabilen bir enfeksiyon türüdür.
Anne adayının "su gelme" gibi bir şikayeti, ya da öyküsünde kısa süre önce
yapılmış amniosentez gibi bir girişim olabileceği gibi bunlar olmadan da
direkt koryoamnionit belirtileri olabilir. En sık görülen belirtiler karın
ağrısı, "alt kısımlarda ağrı", iltihaplı akıntıdır. Ayrıca ileri durumlarda
yüksek ateş, halsizlik, bebek hareketlerinde azalma gibi belirtiler
olabilir.
Nasıl tanı konur?
Yukarıdaki şikayetlerle başvuran bir anne adayında tanı koymak kolaydır.
Ancak bazen muayenede uterusa elle basmakla anne adayının ağrı duyması tek
belirti olabilir.
Koryoamnionit olan anne adayının kanında enfeksiyon lehine bulgular
saptanabilir (lökosit sayısının artması, CRP adı verilen enfeksiyon
göstergesi maddenin yükselmesi gibi). Anne adayının ateşi yüksek olabilir ve
ileri durumlarda genel durumunda bozulma olabilir. Bebekte enfeksiyon
meydana gelmişse bebeğin kardiotokografi bulgularında bozulma (fetal distres
bulguları, bebeğin kalp atım hızının artması) görülebilir.
Tehlikesi nedir?
Koryoamnionit geliştikten kısa bir süre sonra bebekte de enfeksiyon gelişir.
Genellikle bebeğin akciğerlerinde başlayan enfeksiyon, tedavi edilmezse kısa
zamanda menenjite dönüşebilir ve ileri durumlarda kan yoluyla yayılan
enfeksiyon (sepsis) bebeğin tüm organlarına yayılarak bebeğin doğum sonrası
uzun süren yoğun bakım tedavisi görmesine ve hatta ölmesine neden olabilir.
Koryoamnionit ileri durumlarda anne adayında da enfeksiyona yol açar. Uterus
ve diğer genital organlar ve ileri durumlarda kan yoluyla diğer organlar
enfeksiyondan etkilenebilir. Uterusun enfeksiyonu doğum eyleminde yeterince
kasılamamasına ve böylece eylemin uzamasına ve doğum sonrası da yeterince
kasılamaması nedeniyle aşırı kanamaya (atoni-yani kasılamama) neden
olabilir. Özellikle sezaryen ile doğum yapanlarda doğum sonrası endometrit (uterus
iç tabakasının enfeksiyonu), peritonit (karıniçi organları saran zarın
enfeksiyonu), septik pelvik ven trombozu (enfeksiyona bağlı olarak doğum
kanalı çevresindeki toplardamarların tıkanması- ileri durumlarda akciğer
atardamarını tıkayarak ölüme neden olabilir) ve çok ileri durumlarda ölüme
neden olabilir.
Koryoamnionit olup vajinal doğum yapan anne adayında bu durumların ortaya
çıkma riski belirgin şekilde daha düşüktür ve bu nedenle koryoamnionit olan
anne adaylarında mümkün olan her durumda normal vajinal doğum tercih edilir.
Tedavi
Koryoamnionitin tedavisinde ilk basamak doğumun gerçekleşmesi ve böylece
enfeksiyon kaynağının ortadan kaldırılmasıdır. Doğum gerçekleştikten sonra
anne adayı ve bebek enfeksiyon bulguları açısından dikkatlice incelenir ve
kültür sonucuna göre antibiotik tedavisi başlanarak yakın izlemeye alınır.
Yukarıda belirtildiği gibi koryomamnionit gelişmiş anne adayında mümkün olan
her durumda vajinal doğum tercih edilir. Ancak uterusta varolan enfeksiyon
bazı durumlarda uterusun kasılma yeteneğini azalttığından doğum eylemi
ilerlemeyebilir. Ya da bebekte fetal distres bulguları gelişmiş olabilir.
Elbette böyle durumlarda sezaryenle doğum zorunlu hale gelir.
